กระเบื้องเป็นวัสดุที่ดูแลรักษาง่าย แต่ร่องยาแนวมักจะถูกละเลยในกิจวัตรการทำความสะอาดประจำวันของเรา ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดสิ่งสกปรกที่ไม่น่ามอง หรือแม้กระทั่งการก่อตัวของเชื้อรา แค่มีเคล็ดลับร่องยาแนวกระเบื้องก็จะทำความสะอาดได้ง่าย ๆ
ทุกที่ที่มีการปูกระเบื้องย่อมมีร่องยาแนว ร่องยาแนวส่วนใหญ่มักจะประกอบด้วยปูน ทำหน้าที่ยึดให้กระเบื้องแต่ละแผ่นติดกันอย่างแน่นหนา ไม่ว่ากระเบื้องที่ปูจะเป็นชนิดใด ร่องยาแนวจะมีความต่างกัน ทั้งส่วนประกอบและคุณภาพพื้นผิว เพราะร่องยาแนวมีผิวขรุขระ ทำให้สิ่งสกปรกเกาะติดและฝังแน่นได้ง่ายกว่าผิวกระเบื้องที่เรียบ นอกจากนี้ร่องยาแนวสามารถดูดซับความชื้นได้ จึงเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ที่เหมาะสมสำหรับแบคทีเรียและเชื้อรา ทำให้การทำความสะอาดร่องยาแนวต้องใส่ใจเป็นพิเศษ
ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดส่วนใหญ่ถูกจัดประเภทตามค่า pH ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอเนกประสงค์ส่วนใหญ่จะมีฤทธิ์เป็นด่างเล็กน้อย (ค่า pH > 7) ซึ่งหมายความว่าสามารถขจัดสิ่งสกปรกที่เป็นอินทรีย์วัตถุ เช่น คราบไขมัน หรือโปรตีนได้ ซึ่งจะช่วยกำจัดแหล่งอาหารสำหรับจุลินทรีย์ต่าง ๆ ถ้าร่องยาแนวสกปรกเพียงเล็กน้อย ก็สามารถทำความสะอาดได้อย่างง่ายดายโดยใช้ของใช้ในบ้านที่มีฤทธิ์เป็นด่าง เช่น ผงฟู, เบกกิ้งโซดา หรือ โซดาซักผ้า ผสมน้ำในอัตราส่วน 3:1 เพื่อให้ได้เนื้อครีมข้น จากนั้นสามารถใช้แปรงสำหรับร่องยาแนว หรือแปรงสีฟัน ขัดเนื้อครีมเข้าไปในร่องยาแนว ปล่อยทิ้งไว้ประมาณ 30 นาที แล้วล้างออกด้วยน้ำอุ่นและผ้าสะอาด ขณะทำความสะอาดอาจมีน้ำกระเด็น ควรสวมแว่นตาและถุงมือป้องกันเสมอ
คราบแร่ธาตุต่าง ๆ เช่น คราบหินปูน หรือคราบปัสสาวะ ในห้องน้ำเป็นปัญหาที่ท้าทาย สิ่งเหล่านี้สามารถกำจัดได้โดยใช้น้ำยาทำความสะอาดที่มีฤทธิ์เป็นกรด เช่น ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสุขภัณฑ์ (ค่า pH < 7) หรือของใช้ในบ้านอย่างน้ำส้มสายชูหรือกรดซิตริก และควรใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากกระเบื้องและร่องยาแนวมีปฏิกิริยาต่อการทำความสะอาดแตกต่างกัน รวมถึงร่องยาแนวนั้นทำจากปูนถือเป็นแร่ธาตุเช่นกัน ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นกรดจึงสามารถกัดกร่อนร่องยาแนวได้เมื่อเวลาผ่านไป เพื่อป้องกันปัญหานี้ ร่องยาแนวกระเบื้องจึงควรถูกทำให้เปียกน้ำล่วงหน้าเสมอก่อนการทำความสะอาด หากร่องยาแนวอิ่มตัวด้วยน้ำแล้ว ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นกรดก็จะสามารถทำงานบนพื้นผิวได้ โดยไม่ซึมลึกเข้าไปในวัสดุมากเกินไป
เคล็ดลับจากผู้เชี่ยวชาญ: แนะนำให้ทำความสะอาดห้องน้ำโดยใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นกรดและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นด่างสลับกัน เพื่อควบคุมสิ่งสกปรกทุกประเภทที่เกิดขึ้นได้อย่างถาวร ขั้นตอนนี้ยังช่วยป้องกันการก่อตัวของเชื้อราอีกด้วย
การทำความสะอาดร่องยาแนวจะง่ายยิ่งขึ้นด้วยเครื่องทำความสะอาดไอน้ำ ไอน้ำจะถูกนำไปสู่แรงดันสูงสุดถึง 4.2 bar และอนุภาคไอน้ำขนาดเล็กจะถูกขับเคลื่อนเข้าสู่พื้นผิวด้วยความเร็ว 170 กิโลเมตร/ชั่วโมง ทำให้ไอน้ำสามารถเข้าถึงโครงสร้างที่ละเอียดของพื้นผิวแบบที่แปรงและผ้าทั่วไปมักจะเข้าไม่ถึงได้ ความร้อนของไอน้ำจะช่วยขจัดสิ่งสกปรกและคราบสะสมที่ฝังแน่น และยังช่วยป้องกันการก่อตัวของเชื้อราได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย ทำให้ไม่จำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดใด ๆ เลย ซึ่งเป็นการปกป้องสิ่งแวดล้อมและทางเดินหายใจของคุณเองด้วย หากมีคราบแร่ธาตุฝังแน่น คุณสามารถปรับสภาพร่องยาแนวด้วยผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เป็นกรดก่อนได้จากนั้นจึงใช้เครื่องทำความสะอาดไอน้ำทำความสะอาดที่ดีที่สุดคือการใช้หัวฉีดแบบละเอียดร่วมกับแปรงกลมที่เหมาะสม หรือแปรงหัวแบนเข้าซอก ร่องยาแนวแต่ละร่องจะถูกทำความสะอาดทีละเส้นด้วยการขัดถูอย่างรวดเร็ว ด้วยการผสมผสานระหว่างความร้อนและการขัด สิ่งสกปรกที่ฝังแน่นก็จะถูกกำจัดออกไปได้ สุดท้าย ให้ใช้ผ้าเช็ดสิ่งสกปรกที่หลุดออกมาออกไป
ในห้องที่มีความชื้นสูง เชื้อราสามารถเกิดขึ้นได้ง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนพื้นผิวที่หยาบและมีรูพรุนของร่องยาแนว นั่นไม่เพียงแต่ไม่น่ามองแล้วยังอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้ที่เป็นภูมิแพ้และผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอด้วย ในการกำจัดเชื้อรา คุณสามารถใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีแอลกอฮอล์ หรือแอลกอฮอล์สำหรับเช็ดทำความสะอาด (Isopropyl Alcohol) วิธีใช้คือ ให้ใช้แปรงหรือผ้าชุบสารละลายแอลกอฮอล์ขัดเข้าไปในร่องยาแนว แล้วปล่อยให้ระเหยออกไป แต่วิธีนี้ไม่สามารถขจัดคราบที่หลงเหลืออยู่ได้หมด เพราะแอลกอฮอล์ไม่มีสารฟอกขาว หากต้องการทำความสะอาดร่องยาแนวอย่างหมดจด ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (Hydrogen Peroxide) เป็นของใช้ในบ้านที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว ใช้สารละลายความเข้มข้น 3% ก็เพียงพอที่จะจัดการกับสปอร์ของเชื้อราได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถนำกระดาษทิชชูแผ่นหนาชุบสารละลายมาวางทับบนร่องยาแนว เพื่อเพิ่มระยะเวลาสัมผัส หลังจากผ่านไปครึ่งชั่วโมง จะต้องล้างสารละลายออกด้วยน้ำปริมาณที่เพียงพอ
หากเชื้อราได้ซึมลึกเข้าไปในร่องยาแนวแล้ว วิธีเดียวที่แก้ไขได้คือการเปลี่ยนวัสดุ ดังนั้น เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหานี้ จึงควรป้องกันการก่อตัวของเชื้อราอย่างจริงจัง การระบายอากาศในห้องเป็นประจำจะช่วยได้มาก หากไม่มีหน้าต่าง อาจใช้พัดลมดูดอากาศช่วย และแนะนำให้ใช้ยางกวาดน้ำบนพื้นผิวที่เปียกทั้งหมดหลังการอาบน้ำ เพื่อระบายความชื้นออกไปอย่างรวดเร็ว
ร่องยาแนวซิลิโคน มักใช้ระหว่างอ่างล้างหน้ากับผนังกระเบื้อง ตัวร่องยาแนวเหล่านี้มีความบอบบางกว่าร่องยาแนวที่ทำจากปูนมาก ซึ่งหมายความว่าควรดูแลเป็นพิเศษเมื่อทำความสะอาด เมื่อใช้เครื่องทำความสะอาดไอน้ำ ควรใช้ไอน้ำพ่นเบา ๆ เท่านั้น เนื่องจากการขัดถู หรือการใช้หัวฉีดแรงดันสูงอาจทำให้พื้นผิวเสียหายได้อย่างรวดเร็ว
เชื้อราก็สามารถก่อตัวในร่องยาแนวซิลิโคนได้เช่นกัน หากเชื้อราได้ซึมซาบเข้าไปในวัสดุแล้ว การเปลี่ยนร่องยาแนวใหม่จะคุ้มกว่าการพยายามทำความสะอาดมัน
