PVC ve linolyum (vinil) zeminler uzun yıllardır en çok tercih edilen zemin kaplamaları arasında yer alıyor. Bir dönem popülerliğini kaybetmiş olsa da bugün dekoratif tasarımlarıyla yeniden oldukça yaygın kullanılmaya başladı. Genel olarak temizliği kolay zeminlerdir; ancak temizlik sırasında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır.
Esnek zemin kaplamalarının birçok farklı türü vardır ve ilk bakışta bu malzemeleri birbirinden ayırmak oldukça zor olabilir. En yaygın kullanılan türler ise PVC/vinil zeminler, linolyum ve kauçuk bazlı zemin kaplamalarıdır. Bu zeminler genel olarak benzer şekilde temizlenir; ancak kullanılan temizlik ürünlerine karşı hassasiyetleri birbirinden farklı olabilir.
PVC/vinil zeminler polivinil klorürden üretilir ve rulo, karo ya da geçmeli panel şeklinde bulunabilir. Oldukça dayanıklı bir malzemedir; güçlü temizlik ürünlerine ve yoğun kullanıma karşı direnç gösterir. Buna karşılık asit içeren temizleyiciler yüzeyde renk değişimine neden olabilir. Organik çözücüler kullanılırken de dikkatli olunmalıdır. Ayakkabı boyası, is, keçeli kalem izi gibi bazı maddeler yüzeye işleyebilir. Ayrıca PVC zeminler sigara külüne ve kıvılcımlara karşı hassastır.
Linolyum, PVC zeminlere çevre dostu bir alternatif olarak öne çıkar. Keten tohumu yağı, öğütülmüş mantar, ahşap unu ve doğal reçine gibi doğal hammaddelerden üretilir. Isıyı yavaş ilettiği için üzerine basıldığında daha sıcak ve konforlu bir his verir. PVC’nin aksine linolyum; güçlü kimyasal içeren temizleyicilere ve yoğun mekanik aşınmaya karşı daha hassastır. Buna karşılık organik çözücülere ve sigara külüne karşı daha dayanıklıdır. Ayrıca nem dengesini koruyabilen bir yapıya sahip olsa da aşırı neme karşı hassastır.
Elastomer yani kauçuk bazlı zemin kaplamaları evlerde çok sık kullanılmasa da apartman merdivenleri, ortak kullanım alanları ve çamaşır odaları gibi yerlerde yaygın olarak tercih edilir. Bu tür zeminler oldukça dayanıklıdır; ancak güçlü kimyasal içeren temizleyicilere karşı hassastır. Asit bazlı ürünler yüzeyde renk değişimine neden olabilir. Buna karşın sigara külüne ve kıvılcımlara karşı görece dayanıklıdır.
Zeminin hangi malzemeden yapıldığından emin değilseniz, basit bir “ataş testi” yardımcı olabilir. Bunun için önce odada görünmeyen küçük bir alan seçin. Düzleştirilmiş metal bir ataşın ucunu çakmakla yaklaşık beş saniye ısıtın. Ardından sıcak metal ucu zemin yüzeyine yaklaşık üç saniye bastırıp geri çekin. Oluşan izin görünümüne, yüzeyin verdiği tepkiye ve ortaya çıkan kokuya bakarak zemin türü hakkında fikir edinebilirsiniz.
En yaygın temizlik yöntemi, önce süpürüp ardından silme işlemidir. İlk aşamada toz, saç ve diğer gevşek kirler standart bir elektrikli süpürgeyle temizlenir. Sonrasında ise zemin mop ya da paspas yardımıyla silinir. Silme sırasında bezin düzenli olarak sıkılması önemlidir. Böylece kirle doğrudan temas azalır ve daha hijyenik bir temizlik sağlanır. Temizliğe önce odanın kenarlarından başlanmalı, ardından en uzak köşeden kapıya doğru düzenli hareketlerle ilerlenmelidir.
Biraz pratikle bu yöntem oldukça hızlı uygulanabilir. Ancak bazı dezavantajları da vardır. İnatçı kirlerde ekstra uğraş gerekir ve klasik moplar genellikle zeminde fazla su bırakır. Bu da kuruma süresinin uzamasına neden olabilir.
Robot süpürgeler ise daha pratik bir alternatif sunar ve daha az su kullanır. Özellikle hem süpürme hem silme yapabilen modeller günlük temizlikte büyük kolaylık sağlar. Bu cihazlar kuru, ıslak ya da her iki modu birlikte kullanarak temizlik yapabilir.
Daha modern bir alternatif ise Kärcher FC serisi gibi elektrikli zemin temizleme cihazlarıdır. Mikrofiber temizlik ruloları dakikada 500 devirle dönerek inatçı kirleri zahmetsizce çözer. Bu özellik özellikle yüzeyi desenli veya dokulu modern vinil zeminlerde büyük avantaj sağlar. Kirli su ayrı bir haznede toplandığı için temizlik sırasında zemine sürekli temiz su uygulanır. Böylece daha hijyenik ve etkili bir sonuç elde edilir.
PVC/vinil, linolyum ve kauçuk bazlı zeminlerde çok amaçlı temizleyiciler kullanılabilir. Bu cihazlar az miktarda suyla çalıştığı için çok fazla temizlik ürünü kullanmaya da gerek kalmaz. Desenli veya dokulu zeminlerde, yüzeyin derinliklerine daha iyi ulaşabilmek için önce bir yönde, ardından çapraz şekilde temizlik yapmak önerilir. Ahşap desenli yüzeylerde ise her zaman desen yönünde ilerlemek en iyi sonucu sağlar.
Klasik moplara alternatif olarak buharlı temizleyiciler de kullanılabilir. Sıcak buharla çalışan bu cihazlar, kimyasal temizlik ürünü kullanmadan özellikle hijyenik bir temizlik sağlar. Yüksek sıcaklık sayesinde bakteri ve virüslerin %99,99’u temizlenebilir. Bu nedenle özellikle alerjisi olan kişiler ve küçük çocuklu aileler için oldukça uygun bir seçenektir. Buhar oluşurken sudaki mineraller ayrıştığı için temizlik sonrasında zeminde kireç izi veya silme izi kalmaz. Ayrıca sıcaklık sayesinde yüzey daha hızlı kurur ve kısa sürede tekrar kullanılabilir hâle gelir.
Zemin temizliğinde, cihazın zemin başlığına uygun bezler takılır. Buhar verirken başlık zeminde hafif üst üste gelecek şekilde hızlıca ileri geri hareket ettirilmelidir. Temizlik sırasında yalnızca kiri çözecek kadar buhar kullanılması yeterlidir. Desenli veya dokulu zeminlerde ise yüzeyin derinliklerine ulaşabilmek için çapraz hareketlerle silmek daha etkili olur. Kirlenen bezlerin düzenli olarak değiştirilmesi de önemlidir.
Deterjanlar uzun süre fazla miktarda kullanıldığında yüzeyde katman oluşabilir. Zamanla bu katmanların üzerinde kir birikir ve zemin mat, kirli bir görünüm almaya başlar. Bu kalıntıları temizlemenin en etkili yollarından biri, elektrikli zemin temizleme cihazı ve sıcak su (maksimum 60 °C) kullanmaktır. Temizlik sırasında deterjan kullanmadan zemini hem boyuna hem çapraz şekilde birkaç kez temizlemek gerekir. Atık su haznesinde köpük oluşumu durana kadar işlemi tekrarlayabilirsiniz.
Oda boyandıktan veya tadilat yapıldıktan sonra zeminde çeşitli kir ve kalıntılar oluşabilir. İnşaat sırasında kullanılan kurşun kalem izleri genellikle silgi yardımıyla kolayca çıkarılabilir. Boya lekeleri ise ahşap bir spatula ya da beyaz, çizmez bir sünger ve sıcak su kullanılarak temizlenebilir. Vernik lekeleri ve yapışkan kalıntıları, linolyum ve kauçuk bazlı zeminlerde çok amaçlı leke çıkarıcı gibi organik çözücülerle temizlenebilir. Ancak PVC/vinil zeminler bu tür ürünlere karşı hassas olabileceğinden, uygulamadan önce mutlaka görünmeyen küçük bir bölgede test yapılması önerilir.
Özellikle PVC/vinil zeminlerde; ayakkabı boyası, keçeli kalem izi veya gıda boyası gibi maddeler zamanla yüzeyin içine işleyebilir. Leke henüz çok derine işlemediyse, çok amaçlı leke çıkarıcı gibi çözücü ürünlerle dikkatlice temizlenebilir. Evde uygulanabilecek yöntemlerden biri de oksijenli sudur. %3’lük oksijenli su bazı lekelerin rengini açmaya yardımcı olabilir. Ancak bazı durumlarda yüzeye işlemiş lekeleri tamamen çıkarmak mümkün olmayabilir.
Bazı lekeler zeminin genel görünümünü matlaştırabilir ve ayrı şekilde müdahale gerektirebilir. Mum lekeleri ise eritilip emdirilerek temizlenebilir. Bunun için lekenin üzerine kâğıt havlu koyup sıcak su, saç kurutma makinesi veya buharlı temizleyici yardımıyla mumu yumuşatabilirsiniz. Ancak dikkatli olunmalıdır: Özellikle PVC/vinil zeminler ısıya karşı hassas olabilir. Bu nedenle işlemi uygulamadan önce görünmeyen küçük bir bölgede test yapılması önerilir.
